• Opublikowane 15 Wrzesień, 2017

Twoja rola w zespole

Umiejętność pracy w zespole, bardzo ceniona w dzisiejszych czasach, dopiero od niedawna zaczęła być uważana za jeden z najistotniejszych sposobów realizowania zadań. Dawniej za podstawę dobrej i owocnej pracy, uważana była wyłącznie wiedza oraz doświadczenie (im dłuższe tym bardziej cenione). Natomiast dzisiaj badania jednoznacznie pokazują, że praca indywidualna jest mniej efektywna niż działania w zespole, co stało się impulsem do zmiany podejścia do pracy. Nie bez przyczyny mówi się „co dwie głowy to niejedna”.

Zanim przejdziemy do opisywania dynamiki grupy oraz istotności i ważności pracy w niej, należy wyjaśnić czym jest zespół i jaka jest jego struktura. Według najprostszej definicji jest to grupa osób mających wspólny cel, który wspólnie realizują. Kluczowym elementem zespołu jest więc osoba oraz jej zasoby takie jak kreatywność, wiedza czy doświadczenie, które, uzupełniając się, składają się na całość funkcjonowania grupy. Każda osoba w zespole stanowi odrębną jednostkę, która pełni określoną rolę. Według R. Meredith Belbin wyróżniamy dziewięć ról pełnionych w zespole:

  • Myśliciel
  • Poszukiwacz źródeł
  • Koordynator
  • Lokomotywa
  • Krytyk wartościujący
  • Dusza zespołu
  • Realizator
  • Skrupulatny wykonawca
  • Specjalista

Pewnie zastanawiacie się, która z wyżej wymienionych ról najlepiej do was pasuje i co ona oznacza. Jednak przed przejściem do poszczególnych opisów, należy pamiętać, że żadna z ról nie jest tą gorszą i każda znajduje swoje odzwierciedlenie w różnych rodzajach pracy. Na przykład do pracy kreatywnej nie weźmiemy Krytyka wartościującego, ale do przygotowania umowy finansowej na projekt już tak. Dlatego czytając poniższe opisy podchodźcie do nich z dystansem i entuzjazmem.  

Myśliciel to bardzo twórcza osoba, cechująca  się dużą wyobraźnią. Stara się być postępowy, natomiast rozwiązywanie trudnych problemów przychodzi mu z łatwością. Zdarza mu się pomijać szczegóły, ponieważ szybko się nudzi i nie potrafi skupić się na jednym zadaniu. Ma słomiany zapał i ciągle ma coraz to nowsze, a czasem nawet nierealne pomysły, co prowadzi do zaniechania pracy lub jej spowolnienia.

Poszukiwacz źródeł jest bardzo ekstrawertywny i entuzjastyczny. Nie ma problemów z byciem komunikatywnym, dzięki czemu szybko i łatwo nawiązuje kontakty. Jest bardzo otwarty, uwielbia badać możliwości. Niestety  „co za dużo to niezdrowo” i gdy doświadcza za dużo optymizmu i mijają silne emocje, traci zainteresowanie.

Koordynator to dojrzały, pewny siebie, dobry przewodniczący. Jest odpowiedzialny za określanie celów i trafne przydzielanie zadań. Wspiera i zachęca do podejmowania decyzji. Jednak taki zakres obowiązków może prowadzić do wyręczania się innymi, co skutkuje negatywną oceną przez członków grupy i postrzeganiem go jako manipulatora.

Celem Lokomotywy jest stawianie przed zespołem wyzwań. Jego cechą charakterystyczną jest dynamiczność. Do pracy potrzebuje presji. Zwykle jest odważny i zdeterminowany w pokonywaniu przeszkód. Jego wadą jest to, że jest zdolny do prowokowania innych, przez co rani ich uczucia.

Krytyk wartościujący to rzeczowa i wnikliwa osoba. Ma talent strategiczny, dostrzega różnorodne opcje, a jego zdolność do obiektywnej i rozważnej oceny jest wysoka. Niestety cechą charakterystyczną krytyka jest to, że jest mało energiczny i nadmiernie krytyczny. Brak u niego oznak kreatywności i inspirowania innych.

Osoba będąca Duszą zespołu jest na ogół współpracująca, łagodna i uważna. Jest niesamowicie dyplomatyczna. Potrafi słuchać i wprowadza spokój. Buduje relacje i stara się zapobiegać tarciom. Niestety jego słabością jest niezdecydowania w nagłych sytuacjach i uległość wpływom.

Realizator to niesamowicie zdyscyplinowana i konserwatywna osoba, dlatego też cieszy się zaufaniem wśród członków grupy. Potrafi przekształcać pomysły w działanie, co zwiększa efektywność pracy w grupie. Niestety odznacza się małym stopniem elastyczności, a w nowych sytuacjach reaguje z opóźnieniem.

Skrupulatny wykonawca jak sama nazwa wskazuje jest pracowity i sumienny. Skupia się na szukaniu błędów i zaniedbań, ale czasem jest zbyt drobiazgowy. Dba o bycie punktualnym, czego wymaga także od innych. Niestety ma skłonność do zbytniego zamartwiania się. Często tez niechętnie przydziela zadania innym, bo wie, że zrobi lepiej.

Specjalista posiada rzadko spotykaną wiedzę i umiejętności, ale działa w wąskim zakresie. Stara się być samodzielny we wszystkim co robi. Potrafi wyznaczyć sobie jeden nadrzędny cel i wychodzić z inicjatywą do realizowania go.  Jest skłonny do poświęceń. Wadą jaką posiada to koncentracja na szczegółach i brak dostrzegania całościowego kształtu.  

Jak można zauważyć, każda z ról jest inna i wyjątkowa. Nie ma ograniczeń co do ich posiadania, a każda osoba może pełnić od jednej do kilku ról w zespole, a także uczyć się ich i je rozwijać. Składają się na nie określone zachowania, osobisty wkład i relacje z innymi osobami z grupy. O tym jaką rolę pełni w zespole przede wszystkim decydują:

  • Osobowość
  • Zdolności umysłowe
  • Bieżące wartości i motywacje
  • Ograniczenia zewnętrzne
  • Doświadczenie
  • Uczenie się ról

Czynniki te są cały czas ze sobą w interakcji i wpływają na siebie, a czasem nawet decydują o sile wpływania innego czynnika na rolę. Na przykład im większe zdolności umysłowe, tym większa kontrola swojego zachowania, co prowadzi do przysłaniania osobowości, która z kolei determinowana jest przez wyznawane wartości i doświadczenie. Stąd też taka duża ilość ról oraz różne natężenie konfiguracji czynników.

Zespół najlepiej funkcjonuje w momencie, kiedy jest zrównoważony, czyli gdy występuje w nim największe zróżnicowanie roli zespołowych. Każda rola w grupie jest ważna i ma określone zadanie, dlatego istotne jest, aby w zespole znajdowała się jak największa ilość osób z różnymi wzorcami, aby efektywność grupy była optymalna. Również, gdy człowiekowi nie są z góry narzucone zadania i ma możliwość dostosowania swojej roli do pracy, jest o wiele bardziej wydajny.

Coraz bardziej temat ten staje się istotny wśród pracodawców, którzy chcą zwiększyć efektywność swoich pracowników i wykorzystać ich potencjał. Najlepiej ukazuje to zwiększona ilość badań na ten temat i ilość firm szkoląca w tym temacie swoich pracowników oraz używająca kwestionariuszy do badania rodzaju ról przy rekrutacji czy zarządzaniu ludźmi. Wiedza odnośnie pełnionej roli w zespole, swojej bądź współpracownika, zwiększa tolerancję i zrozumienie różnorodności ludzi oraz poprawia dopasowanie wyznaczanych zadań, przez co nie tylko zwiększa się efektywność pracy, ale satysfakcja pracownika i dyrekcji.

Podsumowując, dzisiaj na temat ról pełnionych w grupie wiemy bardzo dużo. Stało się to nawet osobnym tematem badań i zmiany stosunku do pracy. Świadomość faktu, że każdy pełni role i co może wnieść do grupy, sprawia, że osoba staje się bardziej pewna swoich umiejętności i zasobów, przez co zwiększa się jej efektywność. W dzisiejszych czasach, osoby w zespole zaczęły ze sobą współpracować, a nie tylko machinalnie wykonywać zadania, które zwierzchnik im zlecił. Należy pamiętać, że każdy jest cennym pracownikiem, jeżeli ma możliwość wykorzystania swoich zasobów. Dlatego warto wiedzieć jakie są twoje zalety, jaką rolę pełnisz i starać się jak najczęściej wykorzystywać tą wiedzę.

Autor: Dominika Krzywonos

Bibliografia:

  1. Belbin. M. (2003), Twoja rola w zespole, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne
  2. Januszkiewicz, K. (2012). (Red.). Zachowania ludzi w organizacji. Łódź: Wyd. Uniwersytetu Łódzkiego. R. 2.2.
  3. Belbin, M. (2010). Nie tylko zespół. Warszawa: Oficyna w Wolters Kluwer business. R. 2.1 – 3.

 


Pomoc psychologiczna

Studenci i Doktoranci Uniwersytetu Śląskiego mogą korzystać z bezpłatnego wsparcia psychologicznego i poradnictwa w Centrum Obsługi Studenta.

Skontaktuj się ze specjalistami w następujących obszarach:

W celu ustalenia terminu indywidualnej konsultacji psychologicznej prosimy o kontakt drogą elektroniczną lub telefonicznie.