O Zespole Aspergera część I

Mam na imię Adam. Mam 25 lat. Kończę studia. Czeka mnie jeszcze obrona pracy magisterskiej. Interesuję się muzyką i sportem. Mam psa, dwie ręce, dwie nogi i dar do robienia zamieszania. Interesuję się matematyką, psychologią, medycyną, genetyką i kosmologią. Dodam, że takie naukowe zainteresowania mam od szóstego roku życia, czytam od piątego i posługuję się w komunikatywnym stopniu trzema językami (nie licząc ojczystego), przy czym nie umiem jeździć na rowerze, a „setkę” biegnę w 16 sekund. Coś nie gra, prawda?

Na pewno w czasie swojej edukacji mieliście do czynienia z kolegami, którzy zachowywali się dziwnie, mieli sporą wiedzę, chociaż nie zawsze dobre oceny, nie umieli się zachować. Dawali się łatwo podpuszczać do robienia dziwnych rzeczy. I to właśnie ich łapano na gorącym uczynku. Wielu z nich miało opinię lizusów i kujonów, a czasami dziwaków.

Zdarzało się wam pewnie spotykać ludzi, którzy reagowali gwałtownie, jak coś nie szło po ich myśli(np. przegrywali), mimo że byli mili na co dzień?

Tak właśnie działa zespół Aspergera (ZA). Zaburzenie, które kształtuje życie każdej osoby nim dotkniętej, i każdej osoby, która pojawia się na dłużej w otoczeniu tej osoby. Jest to niepełnosprawność ukryta - nie widać na pierwszy rzut oka, że coś jest nie tak. ZA jest wykrywany u ponad 1% ludzi. Czyli w 500-osobowej szkole statystycznie macie pięć takich osób. Nie wszystkie z nich posiadają diagnozę!

Zespół Aspergera jest zaburzeniem neurologicznym. Przyczyny jego nie są znane. Wynika ono ze zmian i defektów w budowie i funkcjonowaniu mózgu, które są zbyt małe, żeby je zauważyć i tym bardziej leczyć. Nic nie możemy zrobić poza niwelowaniem konkretnych objawów. Każda osoba z Zespołem Aspergera ma inny zestaw. Ilu aspich, tyle objawów i ich kombinacji.

Jednym z najbardziej dotkliwych problemów jest upośledzenie funkcjonowania społecznego. Osoby z zespołem Aspergera mają problem ze zrozumieniem niepisanych reguł związanych z kontaktami społecznymi. Nie potrafią tworzyć i utrzymywać relacji międzyludzkich. W tej sferze zwraca uwagę brak kontaktu wzrokowego lub jego ograniczenie. Powody są różne. Od lęków społecznych do rozproszenia uwagi. Ja na przykład, kiedy myślę, mam oczy zwrócone ku górze lub na bok. Objaw ten jest ważny, bo wiele osób ocenia osoby z ZA jako nieszczere, kłamiące, kombinujące, mające coś do ukrycia.

Przyjaźń i miłość osoby z ZA rozumieją inaczej. Wszystko opiera się na przedmiotach w szerokim znaczeniu tego słowa (łatwo stworzyć z nimi relację przy użyciu laptopa, czy tableta). Z kilkoma kolegami z ZA rozmawiam głównie o grach komputerowych. Z innymi można rozmawiać tylko i wyłącznie o ich zainteresowaniach. Nie wychodzą standardowe tematy rozmów (pogoda, „co u ciebie”) - szybko się wyczerpują i nudzą. Osoby z ZA muszą być uczone przez trenerów takiego „rozmawiania o niczym”. Słabo działa u nich empatia - umiejętność przewidywania uczuć i motywów zachowań innych. To powoduje, że są uważani za złośliwych, bezczelnych, egocentrycznych. Kłopot sprawia im rozumienie wszelkiego rodzaju niepisanych reguł takich jak savoir vivre, język ciała, metafory czy idiomy. Wiedzę z tej sfery muszą zdobywać nie w sposób naturalny, jak większość ludzi - przez wychowanie i autorytety, ale tak jak wy uczycie się na sesję, czy na egzamin. To też sprawia, że są to osoby postrzegane jako nietaktowne: zaśmieje się na pogrzebie, powie na „ty” szefowi. Zwłaszcza u dzieci widoczne jest rozumienie wyrażeń zbyt dosłownie - „Widzę, że te kolczyki wpadły Ci w oko”. Zdanie to zrozumiane dosłownie będzie odebrane z przerażeniem. Są to też osoby, jak się popularnie mówi: „szczere do bólu”. Inne powiedzenie: „Co na sercu, to na języku” też dobrze oddaje istotę rzeczy. Większość osób dotkniętych ZA nie rozumie żartów i sarkazmu. Wielu z nich nie rozumie, przez co nie śmieje się z innymi, co czasami może być odbierane jako dezaprobata wobec żartującego. Zdarza się, że osoby z ZA podejmują próby opowiadania dowcipów. Często jednak je „palą” albo opowiadają je w niestosownej sytuacji. Często opowiadają ten sam kawał w kółko i same najlepiej się przy swoich żartach bawią.

Tego mogą się nauczyć, ale jedynie metodą prób i błędów...

Na studiach wielki problem sprawia im dostosowywanie się do wymogów formalnych. Ubiór na egzamin, oddawanie i uzupełnianie na czas indeksów, kart zaliczeniowych, książek do biblioteki, czy opłat za akademik. Spełnianie oczekiwań wykładowców, mimo podejmowanych prób, może się okazać niewykonalne.

Wielu z nich, jak i mnie, wielką trudność sprawia naturalne rozpoczęcie znajomości w nowej grupie. Nie potrafię po prostu podejść i się przedstawić. Potrzebuję wcześniejszej interakcji. Za bardzo boję się, że zrobię coś głupiego. Pierwszego dnia pierwszego roku studiów bardzo mi pomogło, że obok mnie usiadła inna też leworęczna koleżanka, która była zaskoczona, że nie stukaliśmy się łokciami. Z innymi znajomość zaczynała się poprzez pomoc w zrozumieniu materiału wykładowego. Potem było już łatwiej. Czasami jest wręcz przeciwnie. Osoby z zespołem Aspergera mogą przedstawiać się „z zaskoczenia”, zagadywać przypadkowe osoby i inicjować z nimi kontakty. Nieraz wbrew ich woli lub w nieodpowiedniej sytuacji.

Najlepszą pomocą jest wspólne i jasne ustalenie wszelkich reguł panujących w różnych miejscach, a jeżeli to możliwe, wyjaśnienie ich. Wiele z tych reguł nie będzie stosowane od razu, czasami trzeba będzie wielokrotnie je przypominać.

Warto dyskretnie zagadać do takiej osoby najlepiej w temacie angażującym którąś z mocnych stron naszego wyjątkowego studenta.

Arykuł powstał w ramach projektu "Studencka Kawiarnia Możliwości - myślę więc jestem"

Projekt współfinansowany jest ze środków Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego.

Kontakt: fuks2@vp.pl Wykształcenie: Absolwent Wydziału Matematyki, Fizyki i Czemii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, mgr nauk matematycznych Doświadczenie: Wolontariat w Stowarzyszeniu Pomocy Dzieciem i Osobom Dorosłym z Zespołem Aspergera i Zaburzeniami Pokrewnymi "AS" https://www.facebook. (...)


Pomoc psychologiczna

Studenci i Doktoranci Uniwersytetu Śląskiego mogą korzystać z bezpłatnego wsparcia psychologicznego i poradnictwa w Centrum Obsługi Studenta.

Skontaktuj się ze specjalistami w następujących obszarach:

W celu ustalenia terminu indywidualnej konsultacji psychologicznej prosimy o kontakt drogą elektroniczną lub telefonicznie.