• Opublikowane 9 Styczeń, 2012

Joshua Walters: Być odpowiednio szalonym

Joshua Walters, cierpiący na zaburzenia afektywne dwubiegunowe komik, przekracza cienką linię między psychiczną chorobą a psychicznymi zdolnościami. W tym zabawnym i zmuszającym do przemyśleń wystąpieniu zdaje on kluczowe pytanie: jaka jest właściwa równowaga między szaleństwem a kreatywnością?

Uwaga: POLSKIE NAPISY 

 


  • Opublikowane 9 Styczeń, 2012

Helen Fisher: Opowiada dlaczego kochamy i zdradzamy

Antropolożka Helen Fisher podejmuje ciekawy temat - miłość - i tłumaczy jej ewolucję, podstawy biochemiczne i znaczenie społeczne. Temat zamyka ostrzeżeniem potencjalnej katastrofy związanej z nadużywaniem antydepresantów.

Uwaga: POLSKIE NAPISY 


  • Opublikowane 9 Styczeń, 2012

Benjamin Zander: O muzyce i pasji

Benjamin Zander ma dwie zaraźliwe pasje: muzykę klasyczną i pomaganie nam w uzmysłowieniu sobie naszej nieodkrytej miłości do niej - i przez analogię, naszą nieodkrytą miłość do wszystkich nowych możliwości, nowych doświadczeń, nowych relacji.

Uwaga: POLSKIE NAPISY 


  • Opublikowane 9 Styczeń, 2012

Martin Seligman: O psychologii pozytywnej

Martin Seligman opowiada o psychologii -- jako dziedzinie zainteresowań badaczy oraz praktyce pracy klinicznej terapeutów z pacjentami. O tym, jak współczesna psychologia przestaje koncentrować się jedynie na zaburzeniach, i w jaki sposób może pomóc nam się zmienić.

Uwaga: POLSKIE NAPISY 

 


  • Opublikowane 9 Styczeń, 2012

Philip Zimbardo: Jak ludzie stają się potworami.... lub bohaterami

Philip Zimbardo pokazuje jak łatwo można z miłego, sympatycznego człowieka stać się kimś złym i wrogim. W czasie swojego wykładu prezentuje niepublikowane dotąd zdjęcia z procesu Abu Ghraib. Następnie odnosi się do tego jak łatwo zostać bohaterem...i jak trudno sprostać temu zadaniu.

Uwaga: WYKŁAD W JĘZYKU ANGIELSKIM (brak polskich napisów)


  • Opublikowane 9 Styczeń, 2012

Daniel Goleman: O współczuciu

Daniel Goleman, autor "Inteligencji emocjonalnej", pyta, dlaczego nie odczuwamy współczucia częściej i głębiej.

Uwaga: POLSKIE NAPISY 


  • Opublikowane 9 Styczeń, 2012

Sam Richards: Radykalny eksperyment dotyczący zjawiska empatii

Sam Richards, socjolog,  prowadząc swoją amerykańską publiczność, krok po kroku, przez swój eksperyment, stara się zrealizować nieprzeciętny cel: sprawić by jego słuchacze potrafili zrozumieć - nie zaakceptować, ale zrozumieć - motywacje kierujące irackim rebeliantem. I patrząc na to z szerszej perspektywy, nakłania do zastanowienia się czy ktokolwiek może tak naprawdę wykazywać się empatią względem innych.

Uwaga: POLSKIE NAPISY


  • Opublikowane 4 Styczeń, 2012

Praca w XXI wieku – co warto wiedzieć?

XXI wiek wprowadza nowe standardy pracy, nowe zawody, nowe kwalifikacje.

Dawniej przyjmowano, że kształcąc się w danym zawodzie będzie się pracowało w nim do końca życia. Policjant całe życie będzie policjantem, nauczyciel – nauczycielem itp. Współczesność przygotowała nam zupełnie inne perspektywy. Aktualnie rynek pracy funduje zupełnie odmienne standardy.

Standardem staje się powoli fakt, że młody człowiek będzie musiał zmieniać pracę kilka razy jeszcze przed ukończeniem czterdziestego roku życia. Dawniej pracowało się tylko dla firm państwowych, budżetowych, a obecnie przodują firmy prywatne, w których nie ma gwarancji długoletniego zatrudnienia.

Kolejną kwestią jest niesamowita wręcz dynamika różnego typu zjawisk, w tym ciągle rozwijającej się technologii, z którą związane jest pojawianie się nowych zawodów, nowych kompetencji. Jednocześnie wiąże się to z nowymi potrzebami współczesnego człowieka. Niestety wszystko to związane jest również z ciągłą niepewnością, zmianami, a także ciągłym dostosowywaniem się, pędem w nauce i rozwijaniu się, aby nadążyć za otoczeniem, za światem. Zostaliśmy wciągnięci bądź też sami wciągnęliśmy się w tak zwany „wyścig szczurów”. Aktualnie uważa się, że ten, który nie chce brać w nim udziału bądź po prostu w natłoku obowiązków wypadnie z niego, nie osiągnie wiele w życiu pod względem zawodowym. Oczywiście nie ma się co trzymać aż tak pesymistycznej wizji, ale trochę w tym prawdy jest.
Coraz częściej pojawiają się informacje na temat swoistych zawodów przyszłości, wśród których przoduje producent części ciała, nanolekarz, personalny kreator wizerunku, pilot kosmiczny i wiele innych. Na razie brzmi to trochę nieprawdopodobnie, ale przewiduje się, że już za kilka bądź kilkanaście lat będzie to czymś zupełnie naturalnym. Kto jeszcze kilkadziesiąt lat temu przewidywał istnienie telefonów komórkowych czy Internetu? A teraz przecież praktycznie nie da się bez nich żyć.

Jeśli ktoś planuje karierę, to XXI wiek ma wiele do zaoferowania, ale i stawia poprzeczkę dosyć wysoko. Wśród jednych z najważniejszych informacji jest fakt, ze należy nauczyć się na nowo jak powinniśmy się uczyć. Niestety mamy coraz mniej czasu i każda minuta staje się cenna. Wielokrotnie słyszy się, że doba powinna być rozciągliwa lub że szkoda czasu na sen. Tak niestety staje się coraz częściej. Dlatego też warto poświęcić kilka dni na opracowanie skutecznej strategii zapamiętywania, odtwarzania i przetwarzania zapamiętanych informacji, aby móc zaoszczędzić czas na ich naukę, jak i wykorzystywanie w codziennym życiu. Umiejętności te przydają się nie tylko na studiach, ale również w późniejszej pracy.

Inną kwestią jest również umiejętne rozplanowywanie i organizowanie własnego czasu. Nie ma znaczenia czy wszystkie spotkania i sprawy do załatwienia będziemy zapamiętywać, wpisywać do standardowych kalendarzy czy wklepywać do iPhone’a. Liczy się tylko to, aby niczego nie zapomnieć, a do tego umiejętnie rozgraniczać czas, wliczając w to dojazdy. Internet jest w tym przypadku również świetnym narzędziem, ponieważ ułatwia załatwienie spraw w sposób szybszy i łatwiejszy, a do tego z własnego domu bądź telefonu komórkowego bez niepotrzebnych dojazdów, dzięki czemu można oszczędzić sporo czasu, wykorzystując go na pracę.
Praca w XXI wieku to jednakże też kwestia globalizacji. Współcześnie nie wystarczy pójść do pracy na swoją zmianę, a po ośmiu godzinach wrócić do domu. Nowoczesny pracodawca wymaga od zawodów przyszłości bądź wykształconych, zdolnych i planujących karierę pracowników o wiele więcej. Między innymi wymienia się tutaj mobilność pod względem mechanicznym (prawo jazdy), fizycznym (względna sprawność fizyczna), ale również intelektualna i zawodowa, z którą wiąże się dokształcanie. Jak to już było wcześniej wspomniane, praca współcześnie nie będzie trwała przez całe życie dla jednej firmy, ale jest zmieniana. Należy w tym miejscu dodać, że nie tylko firmy się zmienią, ale również zawody, a nawet należy dokształcać się w obrębie jednego zawodu poprzez różnego typu warsztaty, kursy, szkolenia, konferencje i wiele innych. Możliwości jest naprawdę dużo.

Inną ważną cechą, jaka ceniona jest w pracy XXI-go wieku, to umiejętność pracy w grupie, współpracy zarówno w zespołach w jednej firmie, jak i przy projektach czy zespołach międzynarodowych, w tym na odległość. Technologia, głównie Internet, zapewniają nam kontakt w czasie rzeczywistym, dzięki czemu istnieje możliwość konsultowania się na bieżąco, a nawet wykonywania wielu czynności w tym samym czasie.
Z pracą zespołową powiązane są kolejne umiejętności, jak znajomość języków obcych. Współczesny pracodawca ceni sobie osoby ze znajomością kilku języków obcych, praktyczne nie wliczając w to już języka angielskiego, ponieważ uważany jest on za standard. Warto pamiętać o tym, że standardy te zależne są od kraju, ale i regionu, w którym studiujemy i pracujemy. Poza tym podkreśla się, że jeśli wśród znanych dobrze języków znajduje się też jeden chociażby egzotyczny, który może się przydać w danej firmie, dla której dana osoba ma pracować, to z pewnością zostanie rozpatrzone z dużą korzyścią dla tego kandydata

Inną sprawą są też wszelkiego typu doświadczenia jakie można zdobyć. Stąd też wielokrotnie namawia się studentów dla podejmowania kroków w celu zdobycia doświadczenia. Możliwości jest sporo, a wśród nich przede wszystkim praktyki, staże, wolontariat, kursy, warsztaty i wiele innych. Wszystko to można później wpisać w CV, ale poza tym uzyskuje się coś, czego nie da się zastąpić, a więc unikatową wiedzę wywiedzioną z autopsji, z własnych przeżyć i obserwacji.
Jeszcze kilka lat temu niezwykłe poruszenie budziły ogłoszenia pracodawców, w których poszukiwano około dwudziestopięcioletnich ludzi z kierunkowym wykształceniem, znajomością minimum dwóch języków, w tym angielskiego na poziomie bardzo dobrym, a do tego z minimum czteroletnim stażem. Obecnie tego typu ogłoszenia nie są już potrzebne, a i tak nie budziłyby już takiej sensacji. Standardy zmieniają się niezwykle szybko. Być może za kilka czy kilkanaście lat wymagane będzie jeszcze coś innego. Obecnie wiadomo, że praca w XXI wieku wiąże się przede wszystkim z ciągłym dokształcaniem siebie, pracą indywidualną, ale z umiejętnościami pracy w grupie w razie potrzeby, wykorzystywaniem większości powszechnych zdobyczy technologicznych, znajomością języków, a także częstą zmianą zawodów bądź „chwytaniem się” kilku profesji dla zrealizowania celów swoich i swojego pracodawcy.

 

Autor: Agnieszka Szydełko


LITERATURA:

  1. Jacukowicz Z. (2004). Nowy świat pracy. W: Borkowska S. (red.), Przyszłość pracy w XXI wieku. Warszawa: IPiSS
  2. Praca w XXI wieku. Po pierwsze mobilność. http://poradnik-kariery.monsterpolska.pl/strategia-poszukiwania-pracy/tendencje-w-branzy/praca-w-xxi-wieku-mobilnosc/article.aspx
  3. Rybiński K. (2010). Jak odnieść sukces w XXI wieku. http://www.praca.wnp.pl/jak-odniesc-sukces-w-xxi-wieku,6297_2_0_3.php

  • Opublikowane 4 Styczeń, 2012

Rozmowa kwalifikacyjna – jak ją przeżyć?

Rekrutacja nie musi być udręką - oto kilka sposobów, aby przebiegła spokojnie i z dobrym skutkiem.

Wielokrotnie mówi się o rozmowie kwalifikacyjnej, jednakże wszystko co jest prezentowane stanowi pewien ogólnik, rzekomy „złoty środek” do jej udanego przebiegu. Prawda bywa jednakże bardziej złożona.

Należy już na samym początku uświadomić sobie, że współczesny rynek pracy nie jest już taki, jak chociażby dziesięć czy dwadzieścia lat temu. Coraz szybciej i agresywniej rozwijająca się gospodarka, coraz to nowa technologia powodują, że zmieniają się też wymagania względem potencjalnych pracowników, jak i sposoby ich rekrutowania.

Ubiegając się o pracę należy przede wszystkim przyciągnąć uwagę potencjalnego pracodawcy, wzbudzić zainteresowanie swoją ofertą, osobą, a także wywołać swoistą chęć zatrudnienia właśnie naszej osoby, a nie innych kandydatów. Oczywiście wszystko to musi się ostatecznie zakończyć sformalizowaniem, sfinalizowaniem całej rozmowy poprzez podpisanie umowy o zatrudnieniu. Jednakże zanim do tego dojdzie ważne są elementy, które miałyby do tego doprowadzić. Zastanawiamy się nad pracą, która dałaby nam satysfakcję, możliwość rozwoju i dobrą płacę, nad pracą, której „trzymalibyśmy się” przez następnych kilkanaście lat. Poniżej przedstawione zostaną podstawowe informacje, zasady, do których należy się odnieść w trakcie przygotowywania się do rozmowy kwalifikacyjnej.

Bądź w tym dobry

Chodzi o to, żeby faktycznie znać się na stanowisku, o które się ubiegamy. Pracodawca bądź firma pośrednicząca w zatrudnieniu nas jest osobą kompetentną, która pozna się na nas szybko, jeśli nie mamy pojęcia na temat pracy, do której startujemy. Ważna jest jednakże nie tylko sama wiedza teoretyczna, ale i doświadczenie. Dlatego też jeszcze w trakcie studiów warto zadbać o warsztaty, wolontariat czy praktyki, na których możemy zdobyć odpowiednie doświadczenie. Istotne jest też ciągłe poszerzanie swoich umiejętności, dokształcanie się, inwestowanie w osobisty rozwój. Współczesny pracodawca ceni sobie osoby, które posiadają zarówno dużą wiedzę w interesującej go dziedzinie, ale i chcą dokształcać się w innych sferach zawodowych, w innych dziedzinach, ponieważ poszerza to ich światopogląd. Wysoko ceniona jest też umiejętność posługiwania się w mowie i piśmie minimum dwoma językami obcymi. Język angielski stanowi obecnie praktycznie standard wymagań, więc warto zadbać o przynajmniej stopień średniozaawansowany również w innym języku. Z pewnością zwiększy to szanse w procesie rekrutacji.

Poznaj potencjalnego pracodawcę

Kolejna kwestia to faktyczne, formalne przygotowanie siebie samego do rozmowy kwalifikacyjnej. Zazwyczaj podkreśla się dobre przygotowanie własnej osoby i faktycznie jest to ważne, ale mało kto zwraca uwagę na fakt, że ubiegając się o pracę w wybranej przez siebie firmie, należy wiedzieć, do kogo tak naprawdę się kierujemy. W trakcie rozmowy kwalifikacyjnej mogą się bowiem pojawić pytania do kandydata właśnie o firmę, do której się ubiega, a nie umiejętność odpowiedzi na nie praktycznie dyskwalifikuje go. Wśród tych pytań mogą się pojawić takie, jak chociażby: Dlaczego akurat nasza firma Pana/Panią zainteresowała?, Co zmieniłby Pan/Pani na tym stanowisku?, Czy wiem Pan/Pani czym się zajmujemy?, Czy wie Pan/Pani jakie są nasze najnowsze osiągnięcia, działania na rynku? Należy pamiętać, że własne umiejętności są ważne, ale nie należy lekceważyć samego pracodawcy i jego firmy, bo to przecież nam zależy na pracy u niego. Jednocześnie jeśli nawet nie pojawią się pytania, to warto w trakcie swoich wypowiedzi bądź „opowieści” o swoich umiejętnościach odnosić się również do zapotrzebowań firmy (również tych potencjalnych, o których nie wspomniano oficjalnie w ogłoszeniu), do zauważonych standardów tam panujących, do możliwości jakie się w niej widzi, nowych rozwiązań, do wykorzystania naszych umiejętności w poprawie funkcjonowania firmy, jak możemy się przydać itp. Dzięki temu z pewnością zwrócimy na siebie większą uwagę. Jeśli istnieje jakaś możliwość na poznanie nawyków potencjalnego pracodawcy bądź kryteriów, zgodnie z którymi dobiera on swoich pracowników, to również warto zrobić z tego użytek w trakcie rozmowy kwalifikacyjnej.

Ubiór również istotny

Ubiór jest kwestią, o której mówi się praktycznie za każdym razem, więc zostanie on przedstawiony krótko. Oczywiście należy pamiętać o stroju formalnym, eleganckim. W przypadku kobiet należy uważać na to, aby nadmiernie nie eksponować swoich walorów fizycznych, gdyż może to skutkować w dwie strony – albo zostaniemy zatrudnione tylko ze względu na wygląd, co niestety jeszcze się zdarza, albo zostaniemy źle odebrane, jako przesadnie otwarte, wyzywające itp. Dlatego też elegancja i umiar przede wszystkim!

Bądź punktualny

Niezwykle istotną kwestią jest punktualność. Spóźnienie jest wręcz niedopuszczalne. Jeśli z przyczyn od Ciebie niezależnych jesteś świadomy, że nie zdążysz na spotkanie, najlepiej odpowiednio wcześniej (około 20-30 minut przed rozmową) zadzwoń i uprzedź o tym fakcie podając przyczynę (wypadek drogowy, korek na autostradzie itp.). Niewskazane jest też przybycie do biura dużo przed czasem. Spowoduje to nerwową atmosferę dla tamtejszych pracowników, jak i potencjalnego pracodawcy, który mając świadomość, że już jesteś, podświadomie może zacząć się spieszyć ze swoimi sprawami, a to w efekcie może się „odbić” na rozmowie kwalifikacyjnej. Ponadto samemu też możesz się zacząć niepotrzebnie denerwować. Najlepiej być około maksymalnie dziesięć minut przed czasem pod budynkiem, aby mieć pewność, że nie zbłądziliśmy, a do środka wejść za pięć.

Bądź szczery i otwarty

Wytrawny pracodawca bardzo szybko jest w stanie rozpoznać, że kłamiemy. Dlatego też lepiej tego nie robić. Jeśli nie chcesz, aby niektóre wady wyszły zbytnio na jaw, po prostu podkreślaj swoje zalety i potencjalny wkład w istnienie i funkcjonowanie firmy, a także własną decyzję o wybraniu tej właśnie firmy jako swojego pracodawcy. Samo CV również powinno być szczere i zawierać tylko i wyłącznie prawdziwe informacje. Poza tym ważne jest też zawieranie w większości informacji potrzebnych właśnie do danej firmy. Przecież ubiegając się o pracę w banku naszego potencjalnego pracodawcy nie będzie interesowało, że w podstawówce wygraliśmy konkurs recytatorski lub obecnie interesujemy się rajdami samochodowymi. Niektóre zainteresowania należy wpisać, ale warto je wyważyć pod kątem opisu naszej osoby i ważności dla osoby rekrutującej nas. Odpowiedzi na pytania powinny być pełne, rzetelne, z odniesieniem do CV i swojego doświadczenia.

Mowa ciała i jej znaczenie

Współcześnie można się spotkać z wieloma głosami, które wyraźnie wskazują na mylność mowy ciała w codziennym życiu. Faktycznie wiele z jej elementów jest ważnych i przydatnych, ale nie można ich traktować jako wyroczni. Pojawiło się całe mnóstwo „podręczników” o czytaniu mowy ciała, co ludzie „mówią” gestami itp. Niestety owa mowa ciała jest tak modna obecnie, że mało kto zastanawia się nad jej trafnością. Wielu marketingowców czy właśnie potencjalnych pracodawców zaczytuje się tymi poradnikami, starając się później odnieść je do codziennego życia. Najważniejszą więc zasadą dla rozmowy kwalifikacyjnej jest po prostu bycie sobą. Trzeba zachowywać się w miarę swobodnie, być rozluźnionym, a z pewnością odbiór będzie pozytywny.

Sposób rekrutacji

Kwestią wartą poruszenia tutaj są dwa sposoby rekrutacji, o czym zapomina się wielokrotnie w literaturze wspomnieć, jak i w trakcie standardowych zajęć na temat rozmów rekrutacyjnych. Pierwszym sposobem jest swobodna rozmowa, która wydaje się o wiele ciekawsza od metody drugiej, ale jednocześnie nastręcza wiele problemów i błędów, głównie ze względu na potencjalną stronniczość osoby rekrutującej, „wyłapytanie” kwestii mniej istotnych ze względu na stanowisko pracy, ale ciekawych dla pytającego. Z kolei drugim sposobem jest rozmowa testowa, która wydaje się bardziej zrutynizowana, ale jednocześnie daje o wiele lepsze efekty w dłuższej perspektywie, nastręcza mniej błędów kadrowych. Przypomina ona trochę przesłuchanie, składa się z serii pytań identycznych dla wszystkich kandydatów. Znacznie ułatwia to ich porównywanie i podejmowanie decyzji. Jednocześnie należy zdawać sobie sprawę z tego, że coraz więcej dużych firm korzysta już z pomocy firm rekrutacyjnych, specjalizujących się w selekcjonowaniu pracowników na konkretne stanowiska dla konkretnych firm, które się do nich zgłoszą. Stąd też informacje o tym, że coraz częściej do selekcji pracowników wykorzystuje się różnego typu testy, w tym psychologiczne, dzięki którym przede wszystkim rekruterzy starają się poznać przypuszczalną osobowość kandydata, jego kwalifikacje na dane stanowisko, wytrzymałość na stres, jego sposoby radzenia sobie z nim i wiele innych zależnie od zapotrzebowania. Aktualnie, ze względu na obowiązujące prawo, wyniki kandydatów nie są udostępniane pracodawcy, ale mogą być brane pod uwagę przy analizie i porównywaniu ich między sobą przy podejmowaniu decyzji rekrutacyjnej. Sama już świadomość czego można się spodziewać w trakcie takiej rozmowy kwalifikacyjnej już daje większą pewność siebie i zmniejsza towarzyszący jej stres. Poza tym istnieje też możliwość zawsze zapytania się w trakcie umawiania się na ową rozmowę jak będzie ona przebiegała, ile czasu potencjalnie zajmie itp.

Ostatnia rada

Naturalną rzeczą jest, że rozmowa kwalifikacyjna jest stresująca. Określana jest ona wielokrotnie jako „strach przed sceną”[3]. Dlatego też dobrym sposobem na przygotowanie się na nią jest spełnienie wszystkich przedstawionych wyżej elementów, dzięki którym z pewnością poczujemy się lepiej i spokojniej. Poza tym można też ćwiczyć przed lustrem lub wyobrażać sobie scenariusze rozmowy kwalifikacyjnej bądź pytania, jakie potencjalnie mogą się pojawić w jej trakcie i starać się na nie odpowiadać. Z pewnością wyeliminuje to część pytań, które mogłyby nas zaskoczyć, a odpowiedzi będziemy mieli już przygotowane. Tym samym zwiększy to nasze szanse na zatrudnienie. Ćwiczenie czyni mistrza, więc warto poświęcić trochę swojego czasu na właściwe przygotowanie się do rozmowy kwalifikacyjnej. Ponadto wszystko do czego będziemy przygotowani nie będzie nas już stresować, a więc i sama rozmowa przed pracodawcą nie będzie przerażająca.
Niestety współcześnie wielokrotnie porównuje się człowieka do towaru i sprzedawcy w jednym. Towarem jesteśmy zarówno my, jak i nasze umiejętności. Poza tym tylko praktycznie my jesteśmy w stanie „sprzedać” je i to z pozytywnym skutkiem. Nie traktujmy jednak siebie tak przedmiotowo, ale z godnością i inteligencją pnijmy się po szczeblach kariery, których początkiem jest dobrze przeżyta i pozytywnie zakończona rozmowa kwalifikacyjna.

 

Autor: Agnieszka Szydełko


LITERATURA:

  1. Chmiel N. (2003). Psychologia pracy i organizacji (s.83-113). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne
  2. Schultz D.P., Schultz S.E. (2002). Psychologia a wyzwania dzisiejszej pracy (s.81-125).Warszawa: PWN
  3. Tokarz M. (2006). Argumentacja. Perswazja. Manipulacja (s.425-443). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

 

 


  • Opublikowane 4 Styczeń, 2012

Człowiek musi mówić


Wyobraź sobie, że nie potrafisz mówić. Proste słowa, które wcześniej wypowiadałeś automatycznie teraz sprawiają ci trudność, wymawiasz coś co już ich nie przypomina. Czasami nawet sobie tego nie uświadamiasz. Nie potrafisz zamówić kawy, rozmawiać z przyjaciółmi. Nie potrafisz wyrazić swojej radości albo powiedzieć o tym, że jest ci źle.

Wyobraź sobie, że twoja mowa jest pozbawiona płynności, właściwej intonacji, mówisz powoli, używasz tylko kilku słów, co sprawia, że całość wypowiedzi ma postać stylu telegraficznego. Inni mają problem ze zrozumieniem tego co chcesz powiedzieć, ale ty rozumiesz ich doskonale. Po pewnym czasie przestajesz mówić. Nie odzywasz się. Milczysz. Wstydzisz się. A przecież człowiek musi mówić.

Powyższa charakterystyka wiąże się ze stanem uszkodzenia mózgu i jest jedną  z odmian afazji, mianowicie afazji ruchowej. W naszym mózgu, a dokładniej w płacie czołowym znajduje się ośrodek ruchowy mowy tzw. ośrodek Broca, który odpowiada za prawidłowe jej generowanie.  To właśnie jego uszkodzenie powoduje afazję ruchową, która charakteryzuje się trudnościami w płynnym nadawaniu mowy. Osoba zwykle potrafi wymówić poszczególne sylaby i głoski, ale ma problemy z wymówieniem ich ciągu. Jej mowa jest niewyraźna i przerywana. Zasób słów jest bardzo ubogi, ponadto słowa często są zniekształcone, nie są prawidłowo odmieniane, brakuje im właściwej intonacji. Osoba zawsze ma całkowitą świadomość problemów związanych z własną mową. Potrafi prawidłowo reagować na adresowane do niej proste informacje i polecenia, może mieć jednak problem ze zrozumieniem zdań złożonych, które wymagają analizy ich składni.

Inny rodzaj afazji wiąże się z uszkodzeniem ośrodka Wernickego w płacie skroniowym, który odpowiada za tzw. słuch fonematyczny, czyli zdolność odbioru ludzkiej mowy. Chorzy z tą odmianą afazji wykazują znaczne upośledzenie odbioru mowy, czyli nie rozumieją wypowiedzi innych osób, które są do nich adresowane. Często dochodzi również do zniekształcania własnych wypowiedzi. Jednocześnie osoba nie zdaje sobie sprawy z tego zaburzenia. Może posługiwać się prawidłowymi słowami pod względem brzmienia, ale używać ich niewłaściwie np. mówi „kura” zamiast „góra”. Oprócz tego w jej wypowiedziach pojawiają się neologizmy albo określenia wieloznaczne np. „te rzeczy” przez co jej mowa staje się treściowo pusta. Dochodzą do tego błędy składniowe tzw. paragramatyzmy, które polegają na niewłaściwym umiejscowieniu poszczególnych części zdania. Mimo tych nieprawidłowości, jej mowa jest płynna i kiedy się ją słyszy można odnieść wrażenie, że chory mówi obcym nieznanym językiem. Nieprawidłowe pozostaje również czytanie i pisanie.

Za jedną z odmian afazji czuciowej bywa uważana afazja amnestyczna, która charakteryzuje się niemożnością nazywania przedmiotów. Osoba określa przedmioty w sposób opisowy, np. zamiast „pióro” mówi „do pisania”. Jeśli podpowie się jej nazwę natychmiast je sobie przypomina. Część badaczy twierdzi, że afazja amnestyczna jest wynikiem upośledzenia formowania pojęć. Słowo przestaje być symbolem i staje się tylko bodźcem akustycznym, skojarzonym z przedmiotem, przykładowo osoba nie zdaje sobie sprawy, że ta sama nazwa „nóż” może oznaczać przyrząd do krojenia jabłek, do smarowania chleba i do temperowania ołówka.

Najczęstszą przyczyną afazji jest udar mózgu, nowotwór lub uraz. Może do niej dojść również w wyniku procesów neurodegeneracyjnych jak przykładowo w chorobie Alzheimera. We wczesnych etapach rozwoju tego zaburzenia często można obserwować długie pauzy na początku zdań i na granicy między nimi, osoba nie kończy fraz, powszechne jest u niej zjawisko „na końcu języka” co wiąże się również z narastającymi deficytami pamięci. 

Wyobraź sobie, że nie potrafisz mówić. Turskawki, chitara, kabapa, to słowa, które wypowiadasz (przykładowe mechanizmy fonetyczne afazji). Zamiast „noc” mówisz „ciemno”. „Tak” i „nie” to słowa za pomocą, których komunikujesz się ze światem. Czasami masz jedno słowo, które powtarzasz niezależnie od okoliczności (to tzw. embol). Tracisz coś co miałeś od urodzenia. Umiejętność odróżniania fonemów, czyli dźwięków należących do repertuaru ludzkiej mowy pojawia się u noworodka już około 2 miesiąca. Większość dzieci pierwsze wyrazy wypowiada między 9, a 12 miesiącem życia. Zasób słownictwa powoli rośnie, aż do znajomości około 50 słów w wieku 2 lat. Od tego czasu do 6 roku życia proces ten przyśpiesza do7-9 wyrazów dziennie. Nabywanie i kształtowanie się mowy przypada na okres największej plastyczności układu nerwowego, kiedy powstają i utrwalają się połączenia między synapsami. Okres ten rozpoczyna się tuż po narodzeniu i dla mechanizmów mowy trwa do około 13 roku życia (dlatego m.in. nauka drugiego języka w tym okresie jest skuteczniejsza). U około 98% ludzi praworęcznych, a także u 70% leworęcznych ośrodki mowy są zlokalizowane w lewej półkuli, dlatego jej uszkodzenia, oprócz wspomnianej afazji, objawia się również w postaci niedowładu prawych kończyn (to tzw. lateralizacja, lewa półkula odpowiada za prawą stronę ciała). Półkula lewa jest półkulą dominującą i  specjalizuje się właśnie w tzw. myśleniu słownym (w przeciwieństwie do prawej, która lepiej radzi sobie z zadaniami w których potrzebna jest przestrzenna ocena sytuacji). 

Jak wygląda życie bez mowy? Mówienie to dla nas czynność tak oczywista, że przestajemy ją zauważać. Doceniamy je wtedy, kiedy ją tracimy (zresztą jak większość rzeczy ).  Austriacki filozof, Ludwig Wittgenstein powiedział kiedyś, że granice języka oznaczają granice świata. Świat chorych na afazję się skurczył, nasz pozostaje otwarty. Powiedz coś.

Bibliografia:

  1. Welsh, K. ( 2000 ). Neuropsychologia kliniczna. Warszawa : PWN.
  2. Herzyk, A. ( 2009 ). Wprowadzenie do neuropsychologii klinicznej. Lublin : Wydawnictwo Naukowe Scholar.
  3. Sadowski, B. ( 2006 ). Biologiczne mechanizmy zachowania się ludzi i zwierząt. Warszawa : PWN.
  4. Borkowska, A., Szepietowska, E. ( 2000 ). Diagnoza neuropsychologiczna. Lublin : Wydawnictwo Marii Curie-Skłodowskiej. 

Strony

Subscribe to Więc jestem RSS

Pomoc psychologiczna

Studenci i Doktoranci Uniwersytetu Śląskiego mogą korzystać z bezpłatnego wsparcia psychologicznego i poradnictwa w Centrum Obsługi Studenta.

Skontaktuj się ze specjalistami w następujących obszarach:

W celu ustalenia terminu indywidualnej konsultacji psychologicznej prosimy o kontakt drogą elektroniczną lub telefonicznie.