„Kuracja według Schopenhauera” otwiera oczy

„Kurację według Schopenhauera” I. Yaloma polecam wszystkim studentom, miłośnikom psychologii i psychoterapii. Bardziej wartościowa niż niejeden wykład spędzony na wpatrywaniu się w widok za oknem lub ekran iphone’a.

Na pewno sięgnęliście kiedykolwiek po jakieś bardzo ważne teksty (przypuśćmy że do egzaminu) z zamiarem podkreślania kolorem najistotniejszych fragmentów. A czy zdarzyło się Wam, że w miarę czytania zrozumieliście, że najlepiej byłoby pokolorować całość materiału fluorescencyjnym zakreślaczem? Takiego właśnie zjawiska doświadczyłam, chcąc zapisać i zapamiętać najbardziej cenne cytaty z powieści „Kuracja według Schopenhauera”.

Wypożyczyłam tę książkę wyłącznie ze względu na samego autora, ponieważ tytuł nie za bardzo mnie zainteresował. Czy większość współczesnej młodzieży interesuje się filozofią XIX wieku? Nie sądzę. Jednak pod wielkim wrażeniem mądrości i pisarskiego talentu Yaloma (przejawiającego się m.in. w „Kacie miłości”) zaryzykowałam ;)

Terapia grupowa kluczowym tematem powieści

Trudno słowami objąć fenomen powieści opisującej proces terapii grupowej różnorodnych osobowości, której koordynatorem jest doświadczony lekarz i psychoterapeuta Julius Hertzfeld. Splot okoliczności sprawia, że do grupy zostaje przyjęty były pacjent Juliusa, niezwykły Philip Slate, który przeżył diametralną przemianę duchową. Ekscentrycznym zachowaniem i kontrowersyjnymi poglądami na świat burzy całkowicie stary porządek pracy w grupie. Pełen sprzeczności i zaskakujących wyborów, Philip dąży do zdobycia certyfikatu doradcy filozoficznego, mimo znaczących deficytów empatii i umiejętności społecznych. Będąc w przełomowym okresie życia (diagnoza śmiertelnej choroby), doktor Hertzfeld odważa się na ryzykowną współpracę z Philipem oraz zaczyna wprowadzać zmiany w swojej pracy terapeutycznej.

Co wspólnego ma z tym Arthur Schopenhauer?

Fabuła spotkań grupy terapeutycznej przeplatana jest fragmentami biografii Schopenhauera, autorytetu oraz jednocześnie (jak bohater utrzymuje) podmiotu wyleczenia Philipa z jego kompulsywnego uprawiania seksu. Interesującą kwestią dla studentów psychologii może być fakt, że poglądy niemieckiego filozofa wyprzedzają lub co więcej- inspirują Freuda do rozwinięcia teorii podświadomości oraz podkreślenia znaczenia siły biologicznego popędu[1]. Intelektualista kładzie również nacisk na cykl pragnienia –zaspokojenia - nudy, na którym opiera się ludzkie życie.

Arthur Schopenhauer i Sigmund Freud – c.d.

Jako prekursor myślicieli tamtej epoki, w swych rozważaniach ośmiela się publicznie poruszyć temat seksu. Podobnie jak Sigmund Freud, filozof był przekonany o zasadniczej roli uczuć seksualnych w zachowaniu każdego człowieka. Popęd płciowy mianuje podstawową siłą i wolą życia, przenikającą do każdej strefy codziennego funkcjonowania. Ponadto zaznacza, że ciało (oraz uczucia z niego płynące) są głębokim źródłem wiedzy dla człowieka (o jego okrucieństwie, agresji, pożądaniu). Jednak nie sposób poznać całkowicie tych informacji, gdyż są wypierane ze świadomości w celu uniknięcia nadmiernego niepokoju. Warto pamiętać, że poglądy filozofa pojawiły się czterdzieści lat przed narodzeniem twórcy psychoanalizy[1].

Życie Schopenhauera jako interesujące studium przypadku

Filozofia Schopenhauera nasycona jest ogromnym pesymizmem. Uczony twierdził, że każdy człowiek dąży do osiągnięcia szczęścia, lecz żaden go nie osiągnie. Rozpowszechniał także ideę, że ludzie koncentrują się na przyszłości, myśląc o pożądanych wartościach, lecz zawsze czeka na nich rozczarowanie. Skąd czerpał doświadczenie, wysnuwając takie poglądy? Odpowiedź jest jasna- na podstawie swojego życia. Życiorys Arthura przedstawia nieszczęśliwe dzieciństwo oraz chłodnych emocjonalnie rodziców, włącznie z samobójczą śmiercią ojca w tle. Konfiguracja cech osobowości oraz życiowych wydarzeń przyczyniła się do poważnych problemów natury intra- oraz interpersonalnej. Poznając perypetie życiowe, przekonania oraz fragmenty autobiograficzne Schopenhauera można wysnuć wnioski o możliwości zaburzeń psychicznych u mężczyzny. W stworzonej przeze mnie roboczej wersji diagnozy różnicowej (na podstawie fundamentalnych idei filozofii schopenhauerowskiej) pojawiłaby się hipoteza:

  • cech osobowości schizoidalnej („ani kochać, ani nienawidzić”, „zachować przewagę w stosunkach z ludźmi można wyłącznie pod jednym warunkiem, że się ich pod żadnym względem nie potrzebuje, i że się im to okazuje”,
  • cech osobowości paranoicznej („o czym nie ma się dowiedzieć twój wróg, nie mów przyjacielowi”, „nasze sprawy osobiste należy bez wyjątku zachowywać w tajemnicy, a dobrzy znajomi nie powinni wiedzieć o nas nic”, „nieufność jest matką bezpieczeństwa”),
  • zespołu lęku uogólnionego,
  • cech osobowości narcystycznej („[…] miałem już serdecznie dość uznawania za równych sobie stworzeń, które w istocie równe mi nie były”; niezachwiane przekonanie o własnym geniuszu, pławienie się w uznaniu Goethego[1]).

Ataki złości, impulsywność, myśli wielkościowe, deprecjacja innych ludzi, cechy makiawelistyczne, postawa skrajnego unikania i odraza do bliskości z drugim człowiekiem- to zaledwie część charakterystyki filozofa. Czytając kolejne rozdziały, natrafiamy na skarbnicę wiedzy o niezwykle interesującej, lecz smutnej egzystencji Arthura.

Schopenhauer życiowym przewodnikiem Philipa

Trudno uwierzyć, że kontrowersyjny filozof został mentorem Philipa Slate’a, a zarazem uwolnił go od męczącego psychicznie seksualnego uzależnienia. Mężczyzna przez kilkanaście lat ćwiczył egzystencję na wzór schopenhauerowskich rad za pomocą głębokiego studiowania jego dzieł. Odcinając się od świata zewnętrznego, związków społecznych, rzeczy materialnych i ogólnych wartości uznawanych przez ludzkość jako cenne, Philip wkracza w efektywnie pracującą grupę terapeutyczną. Czy pod jej naporem zburzy mur obojętności na świat? Dowiecie się tego sięgając po książkę J Gorąco polecam!

Podziękowania dla dr Czecha (pracownika UŚ), dzięki któremu odkryłam twórczość Irvina Yaloma.

Bibliografia:

  1. Yalom I., (2006). Kuracja według Schopenhauera. Warszawa: Instytut Psychologii Zdrowia, Polskie Towarzystwo Psychologiczne. 

Źródło obrazków:

  1. www.twozywo.art.pl
  2. http://demotywatory.pl/3946715
  3.  http://lubimyczytac.pl/ksiazka/56535/kuracja-wedlug-schopenhauera

Kierunek studiów: Psychologia, IV rok, specjalizacje: psychologia kliniczna dorosłego człowieka, psychologia zdrowia i jakości życia Kontakt e-mail: aleksandra.anna.wrobel@gmail.com Zainteresowania: Psychologia zdrowia, zagadnienia z psychologii społecznej i  poznawczej. Wieczory spędzane z dobrą książką (literatura współczesna). Treningi fitness i szeroko pojęta aktywność ruchowa. (...)


Pomoc psychologiczna

Studenci i Doktoranci Uniwersytetu Śląskiego mogą korzystać z bezpłatnego wsparcia psychologicznego i poradnictwa w Centrum Obsługi Studenta.

Skontaktuj się ze specjalistami w następujących obszarach:

W celu ustalenia terminu indywidualnej konsultacji psychologicznej prosimy o kontakt drogą elektroniczną lub telefonicznie.