Kiedy praca nas wypala...

Komu grozi wypalenie zawodowe i jak sobie z tym radzić

Praca, jest jedną z ważniejszych aktywności angażujących siły i uwagę człowieka dorosłego, zaspakaja tym samym jego potrzeby podstawowe. Ma na tyle istotne znaczenie, iż wpływa na satysfakcję życiową, zdrowie jednostki oraz poczucie sensu życia, zapewnia życiową równowagę. Jeśli wiąże się z zadowoleniem, wzmacnia poczucie kompetencji osobistej, jest czynnikiem podbudowującym psychiczną i fizyczną kondycję człowieka. W indywidualnych przypadkach może stać się jednak źródłem apatii, beznadziejności, niezadowolenia z życia, powoduje poczucie niedostosowania i niekompetencji. Dehumanizacja człowieka w pracy (czyli jego uprzedmiotowienie) prowadzi do wypalenia zawodowego. Obecnie jest to coraz częściej spotykany w opiece medycznej, psychologicznej problem, z którym zgłaszają się pacjenci. O wypaleniu zawodowym można mówić wówczas, kiedy osoba zaangażowana w swoją pracę traci motywację do dalszego działania, doświadczając psychicznego, emocjonalnego i fizycznego wyczerpania. Jest to reakcja organizmu na chroniczny stres w pracy, z którym trudno sobie poradzić.

Objawy wskazujące na wypalenie zawodowe to poczucie zmęczenia, stopniowe dystansowanie się, utrata wrażliwości na innych, negatywna ocena własnej pracy, cynizm, poczucie braku wpływu na sytuację. Na co dzień przejawia się to w stopniowym wycofywaniu się (spadku motywacji do wykonywania obowiązków zawodowych), wzroście drażliwości w relacjach interpersonalnych (np. bycie nieprzyjemnym dla współpracowników, klientów) lub odreagowywaniu sytuacji zawodowych wobec rodziny. Działania niezgodne ze swoimi wartościami, nadmierne zachowania agresywne lub uległe w różnych rolach (dom, praca, sytuacje społeczne).

Jednostka ma subiektywne poczucie zachwiania równowagi życiowej (live balance), gdyż całą jej energię życiową pochłania praca i zaczyna brakować jej na inne sfery własnej aktywności. Tak więc nie zmęczenie obowiązkami zawodowymi jest tu istotą, ale to jak na nie reagujemy i co z nim robimy, jak radzimy sobie z emocjami, które wywołuje w nas praca. Wypalenie zawodowe związane jest z niewystarczającą motywacją wobec sytuacji w pracy.

Jeszcze 20 lat temu syndrom wypalenia zawodowego wiązano tylko z niektórymi profesjami, które wymagały silnego zaangażowania emocjonalnego w sprawy innych ludzi, ale dziś rynek pracy zmienia się w sposób intensywny. Coraz częściej pracujemy w zespołach i bez przerwy jesteśmy z kimś w kontakcie, jeśli nie osobiście, to za pośrednictwem komórki, wypalić się więc może w zasadzie każdy: menedżer, pracownik korporacji, opiekun osoby starszej, niepełnosprawnej, lekarz, pielęgniarka, nauczyciel, księgowy, sprzedawca, doradca klienta czy pracownik call center, lista profesji jest otwarta.

To, czy wypalenie nastąpi, zależy od układu wielu czynników indywidualnych i środowiskowych. Aby uniknąć wypalenia, bardzo ważna jest samodyscyplina wewnętrzna. Dotyczy ona dbania o ciało, umysł, stan ducha, ważne, aby działania były zgodne z naszymi wartościami, przekonaniami.

Istotne, by warunki pracy dobrać do swych preferencji, predyspozycji osobowościowych, potrzeb indywidualnych. W celu świadomego wyboru satysfakcjonującej ścieżki zawodowej warto konsultować swój rozwój zawodowy z doradcą zawodowym, coach’em, który pomoże zrozumieć siebie, poszerzyć indywidualny wgląd i wzbudzi w nas pozytywną motywację do dziania i stawiania sobie realnych celów. Antidotum wobec wypalenia zawodowego jest świadome rozwijanie w sobie zasobów osobistych, swych mocnych stron, czyli skupianie się na pozytywach, a nie brakach osobistych. Zachowanie równowagi życiowej czyli mądre godzenie życia osobistego z zawodowym, pozwala cieszyć się z pracy, realizować swe marzenia, wzmacniać w sobie poczucie kompetencji, pozytywnej wartości siebie i tym samym dzielić się tym, co najlepsze w nas z innymi ludźmi. Uważność i troska o siebie może przynieść wymierne efekty.

Jeśli zauważyłeś, iż praca nie daje Ci wystarczającej satysfakcji, coraz częściej narzekasz na swoją aktywność zawodową, myślisz o jej zmianie, a nie idą za tym konkretne pomysły na życie, skorzystaj z indywidualnego doradztwa zawodowego, które pomoże Ci wyjść z ciemnego punktu na świat pełen światła i osobistego spełnienia.

 

Autor Monika Kitowska

Psycholog, doradca zawodowy

Program ZDROWJA CenterMed
 


Pomoc psychologiczna

Studenci i Doktoranci Uniwersytetu Śląskiego mogą korzystać z bezpłatnego wsparcia psychologicznego i poradnictwa w Centrum Obsługi Studenta.

Skontaktuj się ze specjalistami w następujących obszarach:

W celu ustalenia terminu indywidualnej konsultacji psychologicznej prosimy o kontakt drogą elektroniczną lub telefonicznie.