Jak nie zostać nałogowym hazardzistą – objawy, etapy, zalecenia

Patologiczny hazard ma swoją własną charakterystykę i określony przebieg. Trzeba zaznaczyć, że jest on chroniczny i ma tendencję do pogłębiania się, czyli będzie przynosił coraz gorsze rezultaty różnego rodzaju: w sferach rodzinnej, psychicznej, emocjonalnej, zdrowotnej, finansowej, relacji międzyludzkich. Postępowanie tej choroby nie zatrzyma się, jeśli chory nie wykona celowego wysiłku, by ją pokonać.

Możliwe jest, by nałogowy hazard zatrzymać i zaleczyć, jednak według stanu dzisiejszej wiedzy medycznej i terapeutycznej, nie jest on możliwy do wyleczenia. Wyleczenie w tym przypadku oznacza przywrócenie nałogowemu graczowi sposobności do grania kontrolowalnego, okazjonalnego, niezagrażającego jakimkolwiek interesom osoby grającej i jej bliskich, do grania społecznie akceptowalnego. Nałogowi hazardziści, muszą trwale zaprzestać grania, co jest o tyle trudne, że uzależnienie to ma charakter nawracający i w każdym momencie zdrowienia, osoba która zaprzestała gry, jest narażona na nawrót choroby. Hazardzista musi poznać, czym jest jego schorzenie, jaki ma na niego wpływ, musi dbać o swoją abstynencję i powstrzymywać nawroty.

Po czym rozpoznać uzależnienie od gier hazardowych?

  • Przede wszystkim u chorego występuje silny głód hazardowy – pojawia się jako silna i trudna do odparcia chęć zagrania prowokowana monotonią, nudą, stanami uczuciowymi wywołanymi przez przegrane i wygrane. Może być wywołana nawet samą pobudzającą fantazją dotyczącą wygranej lub depresją w ostatniej fazie rozwoju patologicznego hazardu.
  • Drugim objawem jest utrata lub poważne ograniczenie kontroli nad graniem, czyli niemoc ustabilizowania swojego wzorca gry w określonych i bezpiecznych granicach, mimo iż czyni się postanowienia dotyczące np.: zmniejszenia czasu grania, zaprzestanie inwestowania w grę pieniędzy, czy brania kolejnych pożyczek. Obietnice te są regularnie łamane.
  • Jednocześnie zmienia się tolerancja na gry, czyli po prostu dotychczasowa ilość czasu i sposób grania, przestają być satysfakcjonujące. Dlatego osoba uzależniona podejmuje się coraz dłuższych sesji, stawia większe stawki, zwiększa częstość grania.
  • Kolejnym objawem jest pojawienie się zespołu abstynencyjnego, który u nałogowych hazardzistów występuje jako „kac moralny” po zaprzestaniu grania. Przeżywane są wtedy trudne emocje takie jak upokorzenie, poczucie winy, wstyd, wściekłość czy pogarda, a także włączają się negatywne przekonania na swój temat. Ciało również nie pozostaje bez wpływu wobec grania – występują: stany zmęczenia, bóle głowy i mięśni, bezsenność, brak apetytu, trudności w koncentracji uwagi i zapamiętywaniu.
  • Nierzadkie jest kontynuowania grania mimo ponoszonych przez to szkód i mimo wiedzy o szkodliwości takiego zachowania. Osoby uzależnione od hazardu uświadamiają sobie efekty swojego działania, ale specyficzny sposób widzenia tego związku przyczynowo-skutkowego, połączony z przeżywaniem przez nich subiektywnego poczucia przymusu gry, pozwala grać im dalej.
  • Ostatni objaw to taka zmiana swojego życie, która skupia wszelką aktywność wokół tematu grania. Inne sprawy zostają odsunięte na bok. Granie, które początkowo było okazjonalne i służyło do dostarczania przyjemnych doznań, staje się głównym sposobem na poprawę nastroju. W ostatniej fazie rozwoju nałogu, hazard służy do odcinania się od przykrych uczuć i jest metodą ucieczki przed nimi.

Etapy rozwoju uzależnienia od hazardu

  1. Etap wygrywania – to okres, kiedy gracz cieszy się kolejnymi wygranymi, co stymuluje go do kontynuacji grania oraz podnoszenia stawek. Wtedy też pojawia się przekonanie o swojej wyjątkowości i samozadowoleniu. Pojawiają się fantazje o wielkiej wygranej i cudownej przyszłości. Optymizm gracza staje się nierealistyczny, z kolei krytycyzm osłabia się. Poszczególni gracze wchodzą z miejsca do kolejnego etapu.
  2. Etap przegrywania – tutaj gracz jest silnie skupiony na graniu i sprawach z nim związanych, jednocześnie przestaje się interesować innymi sprawami życiowymi. Posiada subiektywne poczucie przymusu grania i powetowania dotychczasowych strat. Kłamstwa, pożyczki, oszustwa, ukrywanie zaistniałej sytuacji stają się normą. Obserwuje się coraz większą utratę kontroli nad graniem i rozpad relacji z bliskimi.
  3. Etap desperacji – w tej fazie gracz jest w takim zadłużeniu, którego nie jest w stanie spłacić. Poszukuje pieniędzy i nieważne stają się kwestie moralne czy prawne – korzysta ze sposobów legalnych jak i nielegalnych. Postępowanie racjonalizuje jako próbę wyrównania poniesionych strat. Gracz w tej fazie wyczekuje zmiany swojego losu, uporczywie wierzy w wielką wygraną, która rozwiąże jego wszystkie problemy. Jednocześnie jest świadom swojego tragicznego położenia – w związku z tym narastają lęk, depresja, rozdrażnienie, pojawiają się myśli samobójcze.
  4. Etap utraty nadziei – kontynuowanie grania i jego destrukcyjne skutki wywołują poczucie nieodwracalności tej sytuacji. Hazardzista czuje się jakby był na skraju przepaści. W tym stadium gracz pozostaje bez rodziny i przyjaciół, mają problemy prawne, przebywają w zakładach karnych i stawiają się przed kolejnymi sądami, za popełnione czyny karne. Częste jest wpadnięcie w uzależnienie chemiczne, doznanie załamań psychicznych. Osoba uzależniona ostatecznie traci swoje złudzenia.

Samodiagnoza

Poniżej przedstawione zostaną pytania, które pomogą osobie na nie odpowiadającej określić stan swojego zdrowia pod kątem patologicznego hazardu. Warunkiem powodzenia jest absolutna uczciwość osoby odpowiadającej na pytania wobec siebie. Jest tzw. test 20 pytań – ankieta, którą wykorzystuje grupa Anonimowych Hazardzistów.

  1. Czy kiedykolwiek traciłeś czas przeznaczony na pracę lub szkołę z powodu hazardu?
  2. Czy uprawianie hazardu powodowało kiedykolwiek, że twoje życie rodzinne stawało się nieszczęśliwe?
  3. Czy hazard wpływał na twoją reputację?
  4. Czy kiedykolwiek odczuwałeś wyrzuty sumienia po grze?
  5. Czy kiedykolwiek uprawiałeś hazard, aby zdobyć pieniądze na spłatę długów albo by rozwiązać finansowe trudności?
  6. Czy uprawianie hazardu powodowało zmniejszenie się twojej ambicji lub skuteczności?
  7. Czy po przegranej czułeś, że musisz wrócić, tak szybko jak to możliwe, by odrobić swoje straty?
  8. Czy po wygranej miałeś silny przymus, aby wrócić i wygrać więcej?
  9. Czy często uprawiałeś hazard dopóki twoja ostatnia złotówka została przegrana?
  10. Czy kiedykolwiek brałeś pożyczki, aby sfinansować swój hazard?
  11. Czy kiedykolwiek sprzedałeś coś, aby sfinansować hazard?
  12. Czy byłeś niechętny, aby użyć "hazardowych pieniędzy" na normalne wydatki?
  13. Czy hazard powodował, że przestawałeś dbać o dobrobyt własny lub swojej rodziny?
  14. Czy kiedykolwiek uprawiałeś hazard dłużej niż zaplanowałeś?
  15. Czy kiedykolwiek grałeś, aby uciec od zmartwień i kłopotów?
  16. Czy kiedykolwiek popełniłeś lub rozważałeś popełnienie nielegalnego czynu, aby sfinansować hazard?
  17. Czy uprawianie hazardu powodowało, że masz kłopoty ze snem?
  18. Czy kłótnie, rozczarowania lub frustracje wywołują w twoim wnętrzu impuls do hazardu?
  19. Czy kiedykolwiek miałeś pragnienie, aby świętować jakieś szczęśliwe wydarzenia poprzez uprawianie hazardu przez kilka godzin?
  20. Czy kiedykolwiek brałeś pod uwagę autodestrukcję lub samobójstwo w wyniku twojego hazardu?

Jeżeli padnie siedem lub więcej odpowiedzi twierdzących, oznacza to wysokie prawdopodobieństwo istnienia u danej osoby problemu z przymusowym graniem.

Zalecenia dla osób zdrowiejących z uzależnienia od hazardu

  1. Unikaj miejsc, osób i sytuacji, które kojarzą się z graniem – salony, zakłady bukmacherskie, kasyna, kolektury lotto, miejsca z automatami do gry, strony w Internecie.
  2. Nie rozmawiaj na temat hazardu – o wynikach losowań, obstawiania, wyników sportowych.
  3. Nie oglądaj transmisji sportowych.\
  4. Nie bierz udziału w konkursach radiowo-telewizyjnych czy internetowych.
  5. Używaj komputera tylko do określonych zadań – np. pracy zawodowej. Umawiaj się ze sobą na określony czas lub określone zadanie, a po jego wykonaniu wyłącz komputer.
  6. Nie graj w gry – komputerowe, karciane, na konsoli, planszowe, ponieważ wywołują emocje.
  7. Usuń z domu wszystko to, co służy wyłącznie grom – karty, gry (również z telefonu, komputera, tabletu), konsole do gier.
  8. Spotkaj się z doradcą finansowym i ustal plan spłaty swoich zobowiązań.
  9. Nie noś przy sobie większej gotówki i kart płatniczych.
  10. Zmień dźwięki przypominjące o graniu w swoim telefonie, komputerze, itp.
  11. Utrzymuj abstynencję od substancji psychoaktywnych i innych niż hazard zachowań zmieniających nastrój – alkoholu, narkotyków, leków (nie przepisanych przez lekarza), kompulsywnych zakupów, niekontrolowalnego telefonowania. 
  12. Bądź uważny w pracy zawodowej – jeżeli możesz nie podejmuj zadań stymulujących zadziorność i budzących mobilizację do walki.
  13. Ucz się systematycznie spłacać hazardowe długi – nie próbuj za wszelką cenę przyspieszać tego procesu.
  14. Nie pożyczaj innym pieniędzy na granie, na spłaty czyichś hazardowych długów.
  15. Uważnie śledź swoje uczucia i sytuacje, w których występują – wyłapuj te, które kiedyś prowokowały do grania.

Literatura:

  1. Ogińska-Bulik N., (2010), Uzależnienia od czynności. Mit czy rzeczywistość?. Warszawa: Difin.
  2. Pan-American Health Organization/World Health Organization Collaborating Centre, (2008), Problem Gambling: A Guide for Helping Professionals. University of Toronto: Centre for Addiction and Mental Health.
  3. http://www.zielonysztandar.com.pl/2012/06/milion-polakow-uzaleznionych-od-hazardu/
  4. http://www.citizenlink.com/2010/06/14/frequently-asked-questions-gambling-in-the-united-states/
  5. http://www.anonimowihazardzisci.org/
  6. http://www.hazardzisci.org/

Arykuł powstał w ramach kampanii informacyjno-profilaktycznej "Co nas spina?"

Kampania współfinansowana jest ze środków Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego.

 

Kontakt: marek.grajcar@gmail.com Magister psychologii, trener treningu psychologicznego i umiejętności psychospołecznych, rekruter, specjalista HR, pasjonat fotografii reportażowej i ulicznej, zagorzały trekkingowiec. Doświadczenie: Specjalista ds. rekrutacji specjalistycznych w branży IT Członek projektów i koordynator w Stowarzyszeniu Górnośląski Klaster Kreatywny w Katowicach Wolontariusz w Zimbardo Youth Center w Katowicach Autor artykułów popularnonaukowych na portalu Więc Jestem! Trener freelancer W czasie studiów: Przewodniczący w Studenckim Kole Psychologii Organizacji przy Uniwersytecie Śląskim Członek Koła Psychoterapii i Treningu Psychologicznego Redaktor Działu Wizualnego w magazynie "Reflektor. (...)


Pomoc psychologiczna

Studenci i Doktoranci Uniwersytetu Śląskiego mogą korzystać z bezpłatnego wsparcia psychologicznego i poradnictwa w Centrum Obsługi Studenta.

Skontaktuj się ze specjalistami w następujących obszarach:

W celu ustalenia terminu indywidualnej konsultacji psychologicznej prosimy o kontakt drogą elektroniczną lub telefonicznie.