Chroniczna przyjemność, czy psychiczne wyniszczenie?- seksoholizm jako uzależnienie behawioralne

Współczesna kultura, w której nawiązania do seksu można znaleźć wszędzie i w której seks stał się uniwersalnym narzędziem, które można wykorzystać do wszystkiego, narzuca pewien styl życia. Nie jest to już temat tabu, jak było kilkanaście lat temu. W obszarze szeroko rozumianych „problemów” seksualnych można znaleźć wiele zaburzeń. Obecnie coraz większą uwagę zwraca problem seksu, jako uzależnienia behawioralnego. Klasyfikacja ta nie jest jednak jednoznaczna. Literatura traktuje również sehsoholizm jako przejawy innych zaburzeń: zaburzeń osobowości, zaburzeń obsesyjno- kompulsywnych, parafilii, czy zaburzeń nerwicowych. Bez względu jednak na to, gdzie zaklasyfikujemy problem seksoholizmu, nasuwa się pytanie: Kiedy zachowania seksualne można uznać za przekroczenie pewnej normy: moralnej, etycznej, a może psychologicznej i psychiatrycznej? Trudności z wyznaczeniem konkretnych granic wiążą się z faktem, iż seks jest sprawą zasadniczą, gdyż służy prokreacji; jest wszechpotężny i napędza  współczesny świat; ale może być również groźny…

Przejawy nałogu

Seksoholizm to nie tylko pragnienie odbycia jak największej ilości stosunków, ale to całe spektrum innych zachowań jak np. nadmierne korzystanie z pornografii, czy niekontrolowany onanizm. Oprócz tego, bezsilność nałogu może polegać na:

  • Fantazjowaniu
  • Anonimowym seksie
  • Uwodzeniu
  • Płatnym seksie
  • Zarobkowym seksie
  • Podglądactwie

Objawy uzależnienia koncentrują się przede wszystkim na powtarzalności zachowań: „Umawiałam się i szłam do łóżka z facetami, których ledwo znałam. Były dni, kiedy miewałam i po 7 randek. Pamiętam tydzień, w którym zaliczyłam 8 partnerów…”. Szkodliwość i dotkliwe konsekwencje uzależnienia koncentrują się przede wszystkim na AIDS, jako jednym z najbardziej zgubnych następstw choroby, (obok utraty praw rodzicielskich, zaniedbań rodziny, utraty pracy, problemów finansowych itp.). Mimo świadomości ryzyka zachorowania na chorobę weneryczną, uzależnieni nie potrafią zerwać z nałogiem. Intensywność doznań seksoholika ciągle narasta, co wiąże się z potrzebą zwiększenia intensywności zachowań seksualnych, a tym samym z  poczuciem utraty kontroli, trudności w zaprzestaniu: „Rozpoczął masturbację w wieku pięciu lat, pierwszy stosunek seksualny odbył z prostytutką, (…) jeszcze przed maturą wpadł w schemat niewybredności seksualnej (…) znałem już wszystkie toalety w mieście. Onanizowałem się wszędzie, gdzie się tylko dało”. Schemat napięcie- ulga to główny sposób radzenia sobie w życiu: w nałogu seks jest obszarem realizacji najgłębszych emocjonalnych potrzeb i często jest konsekwencją traumatycznych wydarzeń z przeszłości. Wg badań P. Carnesa 97% uzależnionych doświadczało w przeszłości wykorzystania emocjonalnego; 81% wykorzystania seksualnego; 72% przemocy fizycznej. Nałóg może również służyć oswajaniu lęku przed śmiercią i poszukiwaniu sensu życia (np. kryzys wieku średniego), albo też określaniu własnej tożsamości. Przyczyny nie są banalne i proste w zdiagnozowaniu. U podłoża choroby mogą leżeć złożone mechanizmy, wykształcone jeszcze w dzieciństwie. Uzależnionemu bardzo często towarzyszy poczucie wstydu, które wywołuje duże cierpienie i dyskomfort psychiczny.

Współuzależnienie seksualne

„Współuzależnieni są lustrzanym odbiciem erotomanów”. Obsesja na punkcie uzależnionego jest dla nich często odskocznią i sposobem na radzenie sobie z własnym bólem i nieprzystosowaniem. Stawiają się w roli opiekunów, co daje im złudne poczucie kontroli i władzy. Wierzą, że mogą pomóc uzależnionemu swoim wysiłkiem i poświęceniem. U podłoża współuzależnienia również leżą złożone mechanizmy psychologiczne, a często znacząca jest historia życia współuzależnionego. Seksoholik i współuzależniony tworzą „uzupełniającą się parę”, która nie może się od siebie oderwać, gdzie każdy jest skupiony na własnej obsesji, która utrudnia kontrolę wspólnego życia. Cechy współuzależnionego: obsesyjne zaabsorbowanie, zaprzeczanie, emocjonalny zamęt, podatność na manipulację, nadmierna odpowiedzialność, ugodowość i utrata siebie, obwinianie i karanie, seksualna reaktywność, prowadzą do bezsilności i silnego wplątania. Osoby takie również potrzebują pomocy psychologicznej.

Przemiana i droga do zdrowego seksu

Jako, że uzależnienia behawioralne (w tym seksoholizm) są coraz częstszym zjawiskiem, większe poradnie leczenia uzależnień często oferują programy typowo dostosowane do potrzeb seksoholików. Jest to komfortowa sytuacja dla uzależnionych, gdyż przedmiot problemu jest postrzegany jako wstydliwy, a w grupie osób o podobnych zachowaniach łatwiej się otworzyć. Inne poradnie, jeśli nie dysponują ofertą skierowaną ściśle do seksoholików, posiadają ogólne programy leczenia uzależnień (na których przecież oparta jest również terapia seksoholizmu), a często organizują również cyklicznie, dodatkowe, bardziej sporadyczne spotkania, typowe, dla tej grupy uzależnionych.

Terapia wymaga motywacji i pracy własnej, a aby osiągnąć sukces należy m.in.:

  • tworzyć akceptujące środowisko dla uzależnionych
  • dać możliwość identyfikacji z innymi uczestnikami, z podobnymi problemami, co pozwala doświadczyć poczucia ulgi
  • dać wsparcie i skuteczne sposoby radzenia sobie
  • wytwarzać bliskość i intymność między uczestnikami terapii
  • znaleźć ludzi o zaawansowanej trzeźwości seksualnej i wymienić się doświadczeniami
  • uzbroić się w cierpliwość
  • regularnie uczestniczyć w terapii i mitingach
  • czytać literaturę z zakresu uzależnień behawioralnych
  • korzystać ze stron internetowych poświęconych zdrowiejącym seksoholikom

Seksoholizm jest jednym z najcięższych i najszybciej rozwijających się nałogów, czemu sprzyja duża dostępność do treści o charakterze seksualnym (filmy, Internet, gazety, usługi). Uzależnienie to leczy się trudno, gdyż nie można po prostu zaprzestać destrukcyjnej aktywności. Trzeba się uczyć ją kontrolować, by pozwalała normalnie żyć. Ważna w tym zakresie jest więc profilaktyka, która powinna polegać na zwiększonej czujności i samoobserwacji, aby nie zatracić się w tej wszechobecnej machinie seksualnej, nakręcanej często przez media, show biznes i reklamę.

Bibliografia:

  1. Patrick Carnes; Od nałogu do miłości. Jak wyzwolić się z uzależnienia od seksu i odnaleźć prawdziwe uczucie. ; Media Rodzina, 2001
  2. Katarzyna Binkiewicz;  Ciemna strona seksu. Gdy seks staje się nałogiem;  GWP Sopot 2013
  3. Ewa Wanat, Andrzej Depko; Chuć, czyli normalne rozmowy o perwersyjnym seksie. ; Wielka Litera 2012
  4. Rory C. Reid, Dan Gray; Uzależnienie od pornografii. Małżeńskie problemy spod łóżka; Helion; Gliwice 2008
  5. Poradnik Psychologiczny Polityki; Ja, my, oni; Jak się kochać i o tym rozmawiać; tom 10
  6. http://www.sa.org.pl/
  7. http://www.slaa.pl/

 

REDAKTOR DZIAŁU 'MAM PROBLEM' Kontakt: wfriedrich@us.edu.pl Studia: absolwentka Uniwersytetu Śląskiego w katowicach, kierunku psychologia; specjalizacja: psychologia kliniczna i psychologia sądowa; Studentka prawa III rok. Uniwersytet Śląski Doświadczenie (działalność w organizacjach, praktyki, wolontariat): Staż i praktyki studenckie w ramach Programu ERASMUS na University of Barcelona Wydział Psychologii Ogólnej. Wolontariat w Ośrodku Interwencji Kryzysowej MOPS w Katowicach Wolontariat w Ośrodku Leczenia Uzależnień AZTiRO w Katowicach Wolontariusz podczas XXXIV Zjazdu Polskiego Towarzystwa Psychologicznego Opiekun, wolontariusz w projekcie TAMGRAM Kurs wychowawcy placówek i ośrodków dydaktycznych Liczne kursy, szkolenia w zakresie psychologii, języka migowego i in. (...)


Pomoc psychologiczna

Studenci i Doktoranci Uniwersytetu Śląskiego mogą korzystać z bezpłatnego wsparcia psychologicznego i poradnictwa w Centrum Obsługi Studenta.

Skontaktuj się ze specjalistami w następujących obszarach:

W celu ustalenia terminu indywidualnej konsultacji psychologicznej prosimy o kontakt drogą elektroniczną lub telefonicznie.