• Opublikowane 25 Wrzesień, 2017

Atrakcyjność fizyczna a powodzenie w życiu – „małe jest piękne”?

„Małe jest piękne”, „mały wzrostem, wielki sercem”, „wysoki do nieba a głupi jak trzeba” - te i inne, podobne powiedzenia nieprzerwanie funkcjonują w naszym społeczeństwie. Co odpowiedzieliby nam uczeni tego świata, zapytani o to, jak nauka może wypowiedzieć się w temacie przytoczonych przysłów?

W niniejszym artykule przedstawię znaczenie oraz konsekwencje wynikające z wysokości ciała mężczyzny w odniesieniu do różnych aspektów i dziedzin życia. W poszczególnych częściach omówię m. in rolę posiadanego wzrostu w procesie doboru płciowego, przebiegu kariery zawodowej oraz wpływ wzrostu na zdrowie. Pomogą one uzmysłowić sobie, w jakie pułapki poznawcze wpadamy, gdy oceniamy kogoś zarówno nieświadomie, jak i celowo.

Zapewne większa część społeczeństwa zgodzi się ze stwierdzeniem, że nasza aparycja stanowi jedno z kryteriów w procesie dobierania się ludzi w pary. Na postrzeganie atrakcyjności mężczyzny znaczący wpływ ma wysokość ciała. Ciekawe konsekwencje wynikające z posiadanego wzrostu można zaobserwować właśnie na polu poszukiwania swojej sympatii. Badania pokazują, iż wyżsi mężczyźni otrzymują statystycznie więcej odpowiedzi na oferty matrymonialne (Bogin 1988, Kozieł i Pawłowski 2002, Lynn i Shurgot 1984; za: Pawłowski, 2009). Zależność ta jest widoczna nie tylko w kulturze europejskiej. Jest ona również niezależna od wieku, wykształcenia czy miejsca zamieszkania. Podczas tzw. „szybkich randek” szczególnie uprzywilejowani są mężczyźni powyżej 185 cm (Kurzban i Weeden 2005; za: Pawłowski, 2009). Częściej wchodzą oni w związek małżeński. Co ciekawe, procent kawalerów wzrasta, gdy spada średnia wysokość ciała (Murray 2000; za: Pawłowski, 2009). Zdecydowana większość kobiet, bo aż 95% preferuje mężczyznę wyższego od siebie, a 80% mężczyzn partnerkę niższą (Shepperd i Stratham 1989; za: Pawłowski, 2009). Ta zależność również uwidacznia się w wielu kulturach i regionach świata. Liczba kobiet, które zaakceptowałyby partnera niższego od siebie waha się w badaniach od 0% do 4% (Salska i in. 2008; za: Pawłowski, 2009). Obserwacja statystyczna na potwierdzenie tego wyniku wskazuje, że brytyjskie małżeństwa, w których żona jest wyższa od męża stanowią tylko 3,7% (Sear 2006; za: Pawłowski, 2009). Wyżsi mężczyźni mają również ładniejsze partnerki (Henlsey 1994; za: Pawłowski, 2009). Należy mieć przy tym na uwadze, że badania wskazują na pewną uniwersalność w postrzeganiu atrakcyjności ludzi (Langlois i wsp 2000; za: Pawłowski, 2009). Oznacza to, że ludzie są w bardzo wysokim stopniu zgodni podczas oceny stopnia atrakcyjności. Pozwoliło to na zbadanie przedstawionej zależności. Wysokość ciała mężczyzny jest dodatnio skorelowana z liczbą partnerek długoterminowych (Nettle 2002; za: Pawłowski, 2009). Oczywiście związek ten występuje tylko do pewnego momentu. Wzrost nieco powyżej średniej jest potencjalnie najbardziej atrakcyjny. Znaczne odchylenia w obie strony działają na niekorzyść postrzeganej atrakcyjności osoby.

Wzrost jest jednym z najważniejszych wyznaczników w procesie wyboru potencjalnego partnera przez kobietę. Stanowi swojego rodzaju kryterium selekcyjne na samym początku znajomości. Na dalszym etapie inne cechy mężczyzny będą w większym stopniu decydowały o postrzeganiu jego atrakcyjności. A jakie zależności można zaobserwować na odmiennych polach? Wielu z nas chciałoby myśleć lub żyje w przeświadczeniu, że wygląd zewnętrzny, atrakcyjność fizyczna, nie powinny wpływać na nasze zarobki, uzyskiwane awanse czy stanowić ważnego kryterium oceniania ludzi. Zdroworozsądkowo wydaje się, że wydawanie opinii na temat innych powinno opierać się na posiadanej przez nich kompetencji, mądrości, moralności czy działaniach. Rzeczywistość jednak ukazuje nam się zgoła inaczej.

W obrębie różnych zawodów, rozpatrując hierarchiczne stanowiska, wykazano dodatni związek wysokości ciała i zajmowanej pozycji (Gowin 1915; za: Pawłowski, 2009). Zależność tę zaobserwowano w takich zawodach jak prawnik, nauczyciel a także wśród kleru. Nancy Etcoff (2000; za: Mandal 2008) na podstawie danych empirycznych wskazuje, że mężczyźni, których wzrost przekracza 175 cm, zdobywają więcej zasobów materialnych niż pozostali. Mężczyźni powyżej 185 cm wzrostu zarabiają średnio o 4 tysiące dolarów więcej niż mężczyźni niżsi. Gdy kandydaci do pracy różnią się tylko wysokością ciała, rekruterzy w 72% przypadków wybierali osobę wyższą. Wśród 500 największych amerykańskich firm, ponad połowa szefów mierzy powyżej 180 cm wzrostu, a tylko 3% stanowią mężczyźni poniżej 170 cm. Wysokie osoby postrzegane są, jako bardziej dominujące i inteligentne. Te dwie cechy odgrywają duże znaczenie w pracy na stanowiskach kierowniczych. Co ciekawe, uczeni z Uniwersytetu w Edynburgu po przestudiowaniu DNA ponad 6800 niespokrewnionych osób oraz wyników testów medycznych i zdolności psychicznych zaobserwowali genetyczną korelację między wzrostem a poziomem inteligencji? Podobnie, dodatni związek wykazali również w badaniach Judg i Cable (2004). Kolejną zależność zaobserwować można również w kontekście wykształcenia. Istotną korelację wykazują badania polskie, szwedzkie, brytyjskie i amerykańskie (Bielicki i Szklarska 2000, Case i Paxson 2006, Magnusson i in. 2006; za: Pawłowski, 2009).

BBC Future podaje, że wyżsi kandydaci na urząd prezydenta Stanów Zjednoczonych otrzymują więcej głosów. Zależność ta obserwowana była podczas każdych wyborów w latach 1900-1968. Oczywiście jest to tylko pewnym rozkładem statystycznym – wielu znanych polityków niewysokiego wzrostu zajmuje ważne i najważniejsze pozycje w państwach.

Skoro wysoki wzrost jest powiązany m.in. z osiągnięciem sukcesu reprodukcyjnego, to należałoby oczekiwać, że takie zależności odnajdziemy również na polu biologicznym. Mogą one tłumaczyć wyższą atrakcyjność, a co za tym idzie – powodzenie na innych polach, np. zawodowym. Należy zaakcentować, że ostatecznie mamy do czynienia z pewnego rodzaju sprzężeniem dodatnim – wysoka atrakcyjność ułatwia zdobycie pożądanego statusu społeczno-ekonomicznego, a posiadanie takowego wpływa zwrotnie na postrzeganie atrakcyjności.

Najbardziej intuicyjnie można przypuszczać, że wysoka osoba obdarzona jest większą sprawnością fizyczną, siłą czy szybkością. Z ewolucyjnego punktu widzenia jest to szczególnie dobra sytuacja, gdyż umożliwia zdobycie przewagi w rywalizacji fizycznej z potencjalnym konkurentem i zapewnia lepszą ochronę partnerki i dzieci. W nowoczesnym świecie ten rodzaj uprzywilejowania oczywiście traci coraz częściej na znaczeniu, nie mniej jednak w toku wielu lat ewolucji wytworzenie takiej preferencji jest w pełni uzasadnione. Należy pamiętać, że uzyskiwanie przewagi nad drapieżnikami i osobnikami własnego gatunku dzięki sprawności, błyskotliwie nazywanego przez wielu „najseksowniejszym organem mężczyzny”, mózgu odbywało się stopniowo.

Zdarza się jednak, że bycie niskim jest w pewnych aspektach korzystniejsze. Naukowcy z Kuakini Medical Ceneter w Honolulu na podstawie badań nad ponad 8 tys. mężczyzn stwierdzili, że osoby poniżej 158 cm wzrostu, za sprawą specyficznego genu warunkującego wysokość ciała w mniejszym stopniu narażeni są na ryzyko zachorowania na raka oraz żyją dłużej (Grove, J. S., He, Q., Morris, B. J., Petrovitch, H., Ross, W. i in. 2014). Badania w obszarze długości życia są jednak niejednoznaczne, a ich wyniki należy interpretować, odnosząc się do danej grupy etnicznej a nie całej populacji. W Europie śmiertelność koreluje ujemnie z wysokością ciała (Engeland i in. 2003, Waler 1984; za: Pawłowski, 2009). Niżsi mężczyźni umierają młodziej głównie ze względu na większe ryzyko chorób związanych z układem krwionośnym i oddechowym (Barker i in. 1990, Hebert i in. 1993, Kee i in. 1997, Leon i in. 1995, Song i in. 2003, Waler 1984, Wannamethee i in. 1998; za: Pawłowski, 2009).

Podążając krokiem wyjaśnień biologicznych, wysoki wzrost może wskazywać na posiadanie „dobrych genów”, warunkujących odporność immunologiczną i zdrowie organizmu. W toku dorastania człowiek narażony jest na działanie trudnych warunków, wielu czynników chorobotwórczych, pasożytów, bakterii, wirusów. Osoba o lepszych genach jest w stanie obronić się przed nimi i zachować niezachwiany, optymalny rozwój oraz wydatkować odpowiednią ilość energii w celu wzrastania. Wiele badań potwierdziło, że stopień zainfekowania organizmu wpływa na obniżenie wysokości ciała (Beard i Blaser, 2002; za: Pawłowski, 2009), podobnie jak występowanie biegunek (Black i in. 1984, Martorell i in. 1984; za: Pawłowski, 2009), przewlekłej choroby ziarniakowej (Payne i in. 1983; za: Pawłowski, 2009), bakterii Helicobacter pylori (Patel i in.1994; za: Pawłowski, 2009). Niski wzrost często związany jest z występowaniem takich chorób jak cukrzyca, celiakia, choroby nerek, (Wheeler i in. 2004; za: Pawłowski, 2009) czy zaburzeń chromosomalnych, np. zespół Downa, zespół Russel-Silver.

Chcielibyśmy myśleć, że rodzimy się z czystą kartą. Wszystko zależy od nas i naszego środowiska. Dla tego, co w życiu osiągniemy, nie mają znaczenia aspekty, na które nie mamy wpływu. Że jesteśmy równi od urodzenia. Badania Nettle’a (2002; za: Pawłowski, 2009) wskazują, że związek między wysokością ciała a statusem społeczno-ekonomicznym opiera się na mechanizmie, w którym osoba rodzi się w uprzywilejowanych grupach społecznych, – dzięki czemu ma lepsze warunki rozwoju, np. opiekę medyczną, prawidłowe odżywianie – a to bezpośrednio przyczynia się do uzyskania „premiowanego” wzrostu. Niestety, póki co nie mamy realnych możliwości wpływania na własne geny czy jakość życia w najmłodszych latach. Zamiast negować rzeczywistość, dobrze znać pułapki jakie zastawia na nas umysł, gdy chcemy kogoś ocenić, zadecydować o czyimś awansie, podwyżce czy sami się o nie starać. Gdy jesteśmy ich świadomi, możemy podejmować trafniejsze decyzje, które będą opłacalne nie tylko dla ocenianego, ale oceniającego.

Na szczęście na ostateczne powodzenie w życiu, które i tak można interpretować i rozumieć dowolnie, składa się ogromna ilość różnych czynników. Nawiązując do tytułu tego artykułu, każdy z nas potrafi z pamięci przytoczyć osoby, które pomimo niskiego wzrostu osiągają szeroko rozumiany „sukces”, czy to w postaci posiadania prestiżowej pozycji czy pięknej partnerki. Nauka prawdopodobnie nigdy nie będzie wstanie stworzyć algorytmu, który w stu procentach będzie przewidywał nasze zachowanie i szanse. Psychologia, która aspiruje do miana nauk ścisłych, opiera się głównie na wnioskowaniu statystycznym, które o wystąpieniu bądź nie wystąpieniu pewnych zjawisk w danej sytuacji, pozwala nam wnioskować tylko w kontekście prawdopodobieństwa.

 

Autor: Marcin Kopyciok

 

Literatura cytowana:

  1. Mandal, E. (2008.) Miłość, władza i manipulacja. Warszawa: PWN, s. 132.
  2. Pawłowski, B. (red.)(2009). Biologia atrakcyjności człowieka. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
  3. He, Q., Morris, B. J., Grove, J. S., Petrovitch, H., Ross, W. i in. (2014) Shorter men live longer: Association of height with longevity and FOXO3 genotype in american men of japanese ancestryPLOS ONE, 9, 5, e94385.
  4. http://www.bbc.com/future/story/20150928-tall-vs-small-which-is-it-better-to-be
  5. http://www.scotsman.com/news/education/more-height-means-higher-iq-finds-scottish-study-1-3326035

 


Pomoc psychologiczna

Studenci i Doktoranci Uniwersytetu Śląskiego mogą korzystać z bezpłatnego wsparcia psychologicznego i poradnictwa w Centrum Obsługi Studenta.

Skontaktuj się ze specjalistami w następujących obszarach:

W celu ustalenia terminu indywidualnej konsultacji psychologicznej prosimy o kontakt drogą elektroniczną lub telefonicznie.